Facjaty i lukarny to elementy architektoniczne na dachu. Facjaty, zwane też mansardami, są pomieszczeniami mieszkalnymi z oknem, które zwiększają powierzchnię użytkową poddasza; często znajdują się na przedłużeniu elewacji. Lukarny to nadbudówki dachowe,  również wyposażone w okna. Facjaty są zazwyczaj większe i bardziej rozbudowane. Odmianą lukarny jest jaskółka (wole oko). Oba elementy urozmaicają bryłę dachu i doświetlają pomieszczenia na poddaszu.